Yangiliklar (for all)
Markaziy Osiyoning besh mamlakati 5 mlrd dollarga gaz quvurlari bilan bog‘lanishi mumkin
Markaziy Osiyoda qiymati $5 mlrd bo‘lgan gaz tarmog‘ini yaratish taklif qilindi, u O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmanistonni birlashtiradi. Bu haqda yozadi Euronews.
Loyiha 3 ming km dan ortiq gaz quvurlarini qurish va modernizatsiya qilishni nazarda tutadi. Tarmoq mamlakatlarga gazni o‘zaro yanada moslashuvchan taqsimlash va mavsumiy talab o‘sishini, ayniqsa qishda, qoplash imkonini beradi.
3 ming km dan ortiq uzunlikdagi gaz quvurlari
Central Asia Gas Ring tashabbusi mavjud gaz quvurlarini birlashtirish va yangi uchastkalarni qurishni nazarda tutadi. Qozog‘istonlik energetika eksperti Askar Ismailovning baholashicha, loyihaning umumiy qiymati qariyb $5 mlrdni tashkil etadi. Shundan $2 mlrd yangi obyektlar qurilishiga, yana $3 mlrd — amaldagi infratuzilmani modernizatsiya qilish va raqamlashtirishga yo‘naltirilishi rejalashtirilgan.
Tarmoqning o‘tkazish quvvati yiliga 20 mlrd kub metr gazga yetishi kutilmoqda. Biroq loyiha hozircha ishlab chiqish bosqichida: yakuniy moliyalashtirish sxemasi, barcha besh mamlakat o‘rtasidagi kelishuvlar va qurilish muddatlari e’lon qilinmagan.
Mamlakatlar gazni qanday almashishi mumkin
Loyiha ishtirokchilari yagona tarmoq mintaqa mamlakatlarining resurslari va ehtiyojlaridagi farqlardan samaraliroq foydalanishga yordam berishiga umid qilmoqda. Turkmaniston tabiiy gazning katta zaxiralariga ega va mintaqaviy bozorlarga yetkazib berishni kengaytira oladi. Gazni bir vaqtning o‘zida qazib oladigan va iste’mol qiladigan O‘zbekiston hamda Qozog‘iston resurslarni qayta taqsimlash uchun qo‘shimcha imkoniyatlarga ega bo‘ladi.
Loyihaning afzalliklaridan biri mavsumiy talabga qarab yetkazib berish yo‘nalishini o‘zgartirish imkoniyati bo‘lishi mumkin. Masalan, qishda O‘zbekiston, Qirg‘iziston yoki Tojikistonda iste’mol oshganda, gazni muqobil yo‘nalishlar orqali ushbu mamlakatlarga yo‘naltirish mumkin bo‘ladi. Biroq buning uchun tranzit shartlari, yetkazib berish hajmlari va quvurlar ishlashining texnik parametrlarini kelishib olish talab etiladi.
Loyiha investorlarni izlamoqda
Ismailovning so‘zlariga ko‘ra, O‘zbekiston milliy neft-gaz kompaniyasi «O‘zbekneftgaz» dastlabki muzokaralardan so‘ng tashabbusga qiziqish bildirgan. Bundan tashqari, may oyida Global Gas Centre Qoraqalpog‘iston hokimiyati bilan o‘zaro anglashuv memorandumini imzolagan.
Tashkilot shuningdek Xitoy va Yaqin Sharq mamlakatlaridan bo‘lgan potensial investorlar bilan muzokaralar olib bormoqda. Biroq aniq moliyaviy kelishuvlar hozircha e’lon qilinmagan.
Markaziy Osiyo Yevropa bilan energetik aloqalarni kengaytirishi mumkin
Toshkentdagi forumda Markaziy Osiyo mamlakatlarining Ozarbayjon va Yevropa bozorlari bilan hamkorlik istiqbollari ham muhokama qilindi. Xususan, uglevodorodlar eksportini kengaytirish va yangi energetik sherikliklarni rivojlantirish haqida so‘z bordi.
Bunday hamkorlikning bir misoli sifatida O‘zbekistonning Ustyurt mintaqasidagi geologiya-qidiruv loyihasi keltirildi, unda Ozarbayjonning SOCAR, Britaniyaning BP va «O‘zbekneftgaz» ishtirok etmoqda.
Ozarbayjon allaqachon Janubiy gaz koridori orqali Yevropa Ittifoqi mamlakatlariga tabiiy gaz yetkazib bermoqda. Yevrokomissiya ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yilda ushbu yetkazib berish hajmi 12,5 mlrd kub metrga yetgan.
Shu bilan birga, Markaziy Osiyoda gaz halqasini yaratish va Yevropaga eksport yo‘nalishlarini kengaytirish hamkorlikning turli yo‘nalishlari bo‘lib qolmoqda. Birinchisi, avvalo, mintaqa ichida yetkazib berish moslashuvchanligiga qaratilgan, ikkinchisi — ishlab chiqaruvchilarning tashqi bozorlarga chiqishiga.
Manba
